Sau hơn 30 năm quy hoạch treo, bán đảo Bình Quới – Thanh Đa vừa được điều chỉnh quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000 với tổng diện tích gần 550 ha. Đây là bản đồ chi tiết về vùng đất được ví như “viên ngọc xanh” cuối cùng còn sót lại ngay sát trung tâm TP.HCM – nơi sông Sài Gòn bao bọc ba phía, tạo nên một bán đảo gần như biệt lập giữa lòng đô thị.
Tổng thể quy hoạch: 549 ha giữa lòng thành phố
Theo quyết định điều chỉnh mới nhất, phạm vi quy hoạch phân khu Bình Quới – Thanh Đa có tổng diện tích 549,4 ha, bao gồm 423,61 ha đất liền tính theo mép bờ cao sông Sài Gòn và 125,79 ha mặt nước. Đây là tổng diện tích nghiên cứu, phản ánh đúng thực trạng địa lý đặc thù của một bán đảo được bao bọc gần như hoàn toàn bởi sông Sài Gòn và kênh Thanh Đa.
Điểm đáng chú ý trong lần điều chỉnh này là diện tích mặt nước 125,79 ha không bị san lấp hay lấn chiếm mà được giữ nguyên như một phần không thể tách rời của quy hoạch tổng thể. Đây là tín hiệu rõ ràng cho thấy định hướng phát triển của bán đảo không đi theo hướng bê tông hóa mà ưu tiên giữ gìn cảnh quan sông nước tự nhiên – yếu tố tạo nên giá trị khác biệt mà không có khu đô thị nào trong nội thành TP.HCM có thể sở hữu.
Toàn bộ khu vực được chia thành 3 đơn vị ở độc lập, mỗi đơn vị mang một đặc trưng riêng biệt, phục vụ các nhóm cư dân và chức năng đô thị khác nhau.
Đơn vị ở 1: Giữ gốc rễ cộng đồng hiện hữu
Đơn vị ở 1 có quy mô 116,70 ha, nằm ở phía Tây Bắc của bán đảo, dọc theo tuyến đường Bình Quới hiện hữu – trục giao thông duy nhất kết nối bán đảo với phần còn lại của thành phố. Dân số dự kiến khoảng 18.000 người.
Đây là khu vực có mật độ dân cư hiện hữu cao nhất trên bán đảo. Vì vậy, thay vì giải tỏa trắng và xây dựng lại hoàn toàn, quy hoạch chọn hướng tiếp cận tích hợp: giữ lại cộng đồng dân cư đang sinh sống, kết hợp bố trí quỹ nhà tái định cư cho những hộ nằm trong vùng phải di dời, đồng thời phát triển thêm nhà ở xã hội phục vụ các nhóm thu nhập thấp và trung bình.
Cách tiếp cận này vừa giải quyết bài toán xã hội – tránh xáo trộn cuộc sống của hàng nghìn hộ dân đã gắn bó với vùng đất này qua nhiều thế hệ, đồng thời tạo nền tảng cộng đồng dân cư bền vững ngay từ giai đoạn đầu triển khai dự án.
Đơn vị ở 2: Trung tâm chất lượng sống cao của bán đảo
Đơn vị ở 2 có quy mô lớn nhất trong ba phân khu với 155,22 ha, nằm ở phía Nam bán đảo, đối diện trực tiếp với phường An Khánh qua sông Sài Gòn. Dân số dự kiến khoảng 20.000 người.
Đây được định hướng là trái tim của toàn bộ khu đô thị mới – nơi tập trung các sản phẩm nhà ở chất lượng cao, hệ thống tiện ích đa dạng phục vụ lối sống lành mạnh và hiện đại. Vị trí phía Nam của phân khu này mang lại lợi thế tầm nhìn sông Sài Gòn trực diện, đồng thời gần nhất với khu vực đô thị phát triển của TP.HCM bên kia bờ.
Trong tổng thể quy hoạch, đơn vị ở 2 đóng vai trò là điểm neo giữ giá trị thương mại và dân cư cao cấp của toàn bán đảo – tương tự như cách các khu đô thị ven sông thành công trên thế giới thường bố trí phân khu chủ lực ở vị trí có tầm nhìn và kết nối tốt nhất.
Đơn vị ở 3: Điểm nhấn sinh thái và bến du thuyền
Đơn vị ở 3 có quy mô 151,68 ha, nằm ở phía Đông Bắc bán đảo, đối diện với khu Trường Thọ – khu vực đang được TP.HCM quy hoạch thành trung tâm đổi mới sáng tạo của thành phố. Dân số dự kiến khoảng 16.000 người.
Nếu đơn vị ở 2 là trái tim thương mại và dân cư của bán đảo thì đơn vị ở 3 là linh hồn sinh thái của toàn khu. Điểm nổi bật nhất của phân khu này là mô hình cảnh quan ngập nước, không đơn thuần là giữ lại mặt nước tự nhiên mà chủ động thiết kế hệ thống không gian ngập nước như một yếu tố cảnh quan đặc trưng, tạo nên diện mạo riêng biệt không thể nhầm lẫn với bất kỳ khu đô thị nào khác tại TP.HCM.
Bên cạnh đó, bến du thuyền được bố trí tại đây khai thác trực tiếp lợi thế mặt sông, biến Đông Bắc bán đảo thành điểm đến du lịch, giải trí ven sông có chiều sâu.
Bức tranh tổng thể: Đô thị sinh thái giữa lòng thành phố
Ba đơn vị ở không tồn tại độc lập mà được kết nối trong một định hướng phát triển thống nhất: Khu đô thị Bình Quới – Thanh Đa sẽ trở thành trung tâm đô thị kết hợp công viên ngập nước – mô hình chưa từng xuất hiện trong nội đô TP.HCM.
Toàn khu được thiết kế theo nguyên tắc giảm mật độ xây dựng, ưu tiên các mảng xanh và không gian mặt nước đan xen giữa các khu chức năng. Trung tâm cao tầng được bố trí có chủ đích, không dàn trải, để giữ tầm nhìn thông thoáng ra sông Sài Gòn từ mọi điểm trên bán đảo. Yêu cầu tối thiểu 200 ha dành cho công viên cây xanh không chỉ là tiêu chí thẩm mỹ – đây còn là giải pháp chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu, giảm ngập úng và điều hòa nhiệt độ cho cả khu vực Bình Thạnh trong dài hạn.
Với vị trí chỉ cách trung tâm TP.HCM 7 km, được bao bọc bởi sông Sài Gòn và kênh Thanh Đa, Bình Quới – Thanh Đa là mảnh đất duy nhất ở TP.HCM hội tụ đủ ba yếu tố hiếm có: quỹ đất lớn liền mạch, cảnh quan sông nước tự nhiên và khoảng cách gần với trung tâm đô thị. Bản điều chỉnh quy hoạch lần này, sau hơn 30 năm chờ đợi, là bước đầu tiên để những tiềm năng đó được hiện thực hóa.
